Alimenty od współmałżonka

Kiedy i w jakich okolicznościach można żądać alimentów od współmałżonka?

W czasie trwania małżeństwa małżonkowie obowiązani są do zaspakajania potrzeb rodziny. Obowiązek ten polega nie tylko na dostarczaniu środków finansowych, ale także na wychowywaniu dzieci czy dbaniu o wspólne gospodarstwo domowe. W pozwie rozwodowym lub w  odrębnym postępowaniu po ustaniu małżeństwa można żądać alimentów od byłego współmałżonka.

W wyroku rozwodowym sąd wskazuje, który małżonek ponosi winę rozkładu pożycia małżeńskiego, chyba że strony zgodnie wnoszą o zaniechanie orzekania o winie, wówczas następują skutki takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy. Stwierdzenie winy rozkładu pożycia małżeńskiego odnosi bezpośrednie skutki w zakresie prawa do alimentów pomiędzy byłymi małżonkami.

Jeżeli żaden z małżonków nie został uznany za wyłącznie winnego  rozpadu więzi małżeńskich (oboje małżonkowie ponoszą winę lub sąd orzekł rozwód bez orzekania o winie), oboje małżonkowie mogą wnosić o dostarczanie środków utrzymania. Jest to tzw. zwykły obowiązek alimentacyjny. Jednakże małżonek, który będzie domagał się alimentów musi wykazać, iż w wyniku rozwodu znalazł się w niedostatku. Stan niedostatku to stan, w którym małżonek własnymi siłami nie może zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb, zarówno w  części, jak i w całości. Nadto, wysokość alimentów musi odpowiadać możliwościom finansowych małżonka zobowiązanego do ich płacenia. 

Czas trwania zwykłego obowiązku dostarczania środków utrzymania uzależniony jest od orzeczenia, w wyroku rozwodowym, winy rozkładu pożycia małżeńskiego.  Jeżeli sąd zaniechał orzekania o winie, obowiązek ten wygasa po upływie pięciu lat od dnia orzeczenia rozwodu, chyba że wcześniej małżonek uprawniony zawrze nowy związek małżeński. W wyjątkowych okolicznościach, sąd na wniosek uprawnionego małżonka, może powyższy okres pięciu lat przedłużyć. Natomiast w sytuacji, gdy oboje małżonkowie ponoszą winę rozkładu pożycia małżeńskiego, obowiązek trwa do czasu zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego (nie ma zastosowania pięcioletni termin).

Rozszerzony obowiązek alimentacyjny może zostać orzeczony przez sąd w sytuacji, w  której jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Uprawnionym do wystąpienia z takim żądaniem jest małżonek niewinny, który w  przeciwieństwie do zwykłego obowiązku alimentacyjnego, nie musi znaleźć się w niedostatku. Wystarczającą przesłanką jest istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Jednakże pogorszenie to musi być konsekwencją rozwodu. Sąd oceniając tę przesłankę porównuje sytuację materialną, w której obecnie znajduje się małżonek z sytuacją hipoteczną, w której znajdowałby się gdyby małżeństwo nadal trwało.  Rozszerzony obowiązek nie jest ograniczony pięcioletnim terminem, trwa do czasu zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego.

Warto wskazać, iż w przypadku separacji i unieważnienia małżeństwa także stosuje się odpowiednio przepisy dot. obowiązku alimentacyjnego.

Podsumowując, dostarczania środków na utrzymanie może żądać jeden z małżonków, wobec których sąd zaniechał orzekania o winie rozkładu pożycia, małżonek współwinny, gdy rozwód nastąpił z winy obojga małżonków oraz małżonek niewinny, gdy rozwód nastąpił z  wyłącznej winy drugiego małżonka.

Zobacz pozostałe aktualności